Raty równe czy malejące — na czym polega różnica?

Kredyt jest zwykle zobowiązaniem długoterminowym, które spłacamy w ratach. Jednak w wypadku niektórych rodzajów kredytów nie muszą być to raty o stałej wysokości w skali miesiąca, a raty, których wysokość maleje wraz z kolejnym miesiącem spłaty. Jaki kredyt daje nam taką możliwość? A przede wszystkim: czy warto z niej skorzystać?

Rata kredytu – suma kosztów kredytu i kapitału

Żeby wiedzieć, czym różnią się raty malejące od stałych, trzeba najpierw wiedzieć, czym w ogóle jest rata. Rata kredytu składa się z dwóch części: kapitałowej i odsetkowej. Każda z nich zawiera rodzaje środków, które są razem sumowane dla wygody spłacającego.

Część kapitałowa, jak nazwa wskazuje, to część raty, w ramach której spłacamy pożyczoną od banku kwotę. Każda spłata części kapitałowej powoduje zmniejszenie się zadłużenia wobec banku. Jednak dotyczy to tylko kwoty, którą pożyczyliśmy, czyli kapitału.

Z kolei w części odsetkowej spłacamy wszystkie koszty, które związane są z pożyczeniem kapitału od banku. Nazywa się ją też wynagrodzeniem dla instytucji bankowej, ponieważ jest to część wynikająca z oprocentowania kredytu, marży banku i stawki referencyjnej. A zatem ta część może być zmienna, gdy wybierzemy kredyt z oprocentowaniem zmiennym.

W jaki sposób banki wyliczają wysokość rat kredytów?

Wbrew pozorom nie jest to proste wyliczenie. Nie wystarczy podzielić kwoty kapitału przez wybrany okres spłaty i dodać do tego marży, oprocentowania i stawki referencyjnej. Wysokość rat zależy od kilku czynników, w tym tych wymienionych wyżej. Oprócz nich istotne są też kwota kredytu, czas jego spłaty, a także rodzaje rat, czyli raty równe lub malejące.

Polecane  eRaty – Skuteczna metoda pokrycia nieprzewidzianych wydatków

Ponadto w wypadku kredytów z oprocentowaniem zmiennym dla konkretnego zobowiązania podawane są nowe wyliczenia wraz ze zmianami oprocentowania. Dzieje się tak między innymi, gdy Narodowy Bank Polski podnosi stopy procentowe. Wtedy i oprocentowanie kredytów rośnie, a co za tym idzie – sama wysokość raty również się zmienia.

Jaki kredyt oferuje wybór rodzaju rat do spłaty?

W kredytach gotówkowych i ratalnych do spłaty są raty równe, które przez cały czas trwania kredytu będą wynosić tyle samo. Chyba że wybierzemy kredyt ze zmiennym oprocentowaniem, wtedy będą zależne od zmian na rynku. Jednak nie będą z miesiąca na miesiąc maleć, jak ma to miejsce przy wyborze rat malejących.

Wybór raty równe czy malejące jest zarezerwowany dla kredytów hipotecznych. Głównie dlatego, że są to duże zobowiązania finansowe, a umowy na ten rodzaj kredytu zawierane są nie rzadko na 15 lat. Raty malejące pozwalają na spłacanie na początku bardzo wysokich kwot części odsetkowej raty i takich samych części kapitałowych. Podczas gdy w ratach równych na początku wyższa jest część odsetkowa, a na końcu spłaty wyższa część kapitałowa. Mimo że w ratach równych płacimy miesięcznie tyle samo, to nie oznacza, że podział części kapitałowych i odsetkowych wynosi 50:50. Jest to najczęściej spotykany mit dotyczący tego rodzaju rat.

Wcześniejsza spłata kredytu a raty malejące

Można się zastanawiać, czy warto wybrać raty malejące, które początkowo i tak są wyższe w porównaniu do rat równych, czy nie lepiej wybrać raty równe i je nadpłacać. Warto pamiętać, że możliwa jest wcześniejsza spłata kredytu gotówkowego, ratalnego, ale i hipotecznego. Można to robić przez nadpłacanie kredytu, czyli wpłacanie miesięcznie np. dwóch rat lub po prostu idąc do banku i składając wniosek o wcześniejszą spłatę kredytu.

Polecane  Akredytywa – rodzaje akredytyw i zasada działania

Tak naprawdę wybór rat malejących pozwala nam przez cały czas trwania umowy kredytowej spłacać taką samą wysokość rat kapitałowych, która jest nawet wyższa niż w wariancie rat równych. A zatem szybciej spłacamy pożyczony kapitał, co jest dla nas korzystne. Zwłaszcza jeśli zdecydujemy się na nadpłatę albo nawet całkowitą wcześniejszą spłatę kredytu. Zamykając kredyt przed czasem, będziemy mieli tylko część kapitału do spłaty. Szybsza spłata kapitału przekłada się też na zmniejszenie odsetek do spłaty, w zasadzie z każdą kolejną ratą. Dlatego też całkowity koszt kredytu jest niższy.

Czy to z kolei oznacza, że wybierając raty równe, nie możemy nadpłacać lub wcześniej spłacić kredytu hipotecznego? Nie. I tu możemy się na to zdecydować, ale warto mieć na uwadze, że w tym modelu większość rat początkowych pokrywa w znacznej części odsetki, a w niewielkiej – część kapitałową. Dlatego też pod koniec okresu kredytowania wciąż będziemy mieli sporą część kapitału do spłaty, a co za tym idzie – wcześniejsza spłata będzie się opierać na spłacie właśnie tego kapitału i pozostałych jeszcze odsetek.

Kto wybiera: raty równe czy malejące?

To zależy od danego kredytobiorcy, ale i od banku. Warto pamiętać, że choć kredyt hipoteczny to zobowiązanie długoterminowe, a więc bank musi ocenić naszą zdolność kredytową przez pryzmat potencjalnej zdolności do spłaty kredytu na kolejne kilkanaście lat, to liczy się też to, w jakiej kwocie dzisiaj będziemy w stanie spłacać raty. Oznacza to, że bank może odrzucić wniosek o kredyt z ratami malejącymi, gdy nie mamy wystarczającej zdolności kredytowej, aby spłacać je w wyznaczonej wysokości obecnie, a może zaproponować nam raty równe, które będziemy w stanie z łatwością zapłacić.

Polecane  Kredyt na auto – 5 najważniejszych kwestii

Jeśli jednak jako kredytobiorca mamy możliwość wybrać rodzaj rat, warto się zastanowić, co będzie dla nas łatwe do spłaty i korzystne finansowo. Nie da się zaprzeczyć, że kredyty hipoteczne z ratami malejącymi mogą być nawet o kilkadziesiąt tysięcy tańsze do spłaty w skali całego okresu kredytowania. Jednakże wymagają od nas wpłacania wysokich rat, które w porównaniu do rat równych dla takiej samej wysokości kredytu mogą być wyższe miesięcznie o kilkaset złotych.

Raty malejące początkowo stanowią wysokie obciążenie dla domowego budżetu. Dlatego też trzeba przeanalizować domowy budżet nie tylko na obecny miesiąc czy rok, ale przemyśleć, ile w kolejnych latach będziemy w stanie miesięcznie wydać na spłatę kredytu. Choć bank robi to samo, podejmując decyzję o udzieleniu tego zobowiązania, to i my powinniśmy doskonale zdawać sobie sprawę z tego, jakie mamy koszty życia i potencjał zarobkowania. I dopiero wtedy podjąć decyzję, czy stać nas na wysokie raty teraz, czy bezpieczniej będzie płacić przez cały czas tyle samo.

Źródła:

  1. https://finanse.rankomat.pl/poradniki/rata-rowna-czy-malejaca-roznica/
  2. https://www.bankier.pl/smart/rata-rowna-czy-malejaca-co-sie-bardziej-oplaca#jakie-sa-wady-i-zalety-raty-malejacej